Allianoi Altın Arama Şirketlerine Kurban mı Edildi?
Kültür Bilincini Geliştirme Vakfı’nın dün İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı salonunda düzenlediği etkinlikte ‘Allianoi’nin Ardından’ adlı bir konferans verildi. Konuşmacı Dr. Ahmet Yaraş, dünyada bir eşi daha olmayan 2 bin yıllık sağlık merkezinin bütün ulusal ve uluslar arası çabaya karşın neden baraj suyu altına gömüldüğünü bir türlü anlayamadıklarını söyledi.
Böyle bir inatlaşmanın arkasında ne gibi nedenler olabileceğini çok düşündüklerini vurgulayan Dr. Yaraş, inşa edilen barajın gelecekte burada açılacak altın madenlerinin su gereksinimini karşılamak için inşa edildiğinin akla geldiğine işaret etti.
2001 yılında kurulan Kültür Bilincini Geliştirme Vakfı bugüne kadar yurtdışından sağlanan fonlarla çocuklar ve yetişkinler için birçok etkinlik ve projeye imza attı. Son olarak 24 Ocak 2012 günü İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı’nın Şişhane’deki binasında bulunan konferans salonunda Trakya Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Dr. Ahmet Yaraş’ı konuk etti.
Farklı meslek gruplarından ve kuşaktan kalabalık bir dinleyici topluluğuna ‘Allionoi’nin Ardından’ adlı bir konferans veren Dr. Yaraş, konuşmasına Mustafa Kemal Atatürk’ün 1934 yılında Bergama’yı ziyaretini ve buradaki Asklepion’un onarımı için direktif verdiğini hatırlatarak başladı. Dr. Yaraş “Allianoi Kazıları süresince yaşananlar Türkiye’de kültür politikaları bakımından nereden nereye gelindiğini açıkça göstermektedir” dedi.
Allianoi’de yaptığı bilimsel kazılar nedeniyle mahkemeye düştüğünü ve çalıştığı kurumda beş kez soruşturma geçirdiğini söyleyen Dr. Yaraş, gerekçelerin çok hızlı çalışmak, çok yer kazmak ve doğa tahribatı olduğunu belirtti. Oysa gösterdiği fotoğraflar örnek bir arkeoloji projesine ve inşa edilen barajın su toplama alanında bütün ağaçların katledildiğine tanıklık ediyordu.
Allianoi ile birlikte sadece bir sağlık merkezinin su altında bırakılmadığını, 448 parçayla dünyanın en zengin tıp aletleri koleksiyonunun çıktığı bir ameliyathanenin sular altında bırakıldığını söyleyen Dr. Yaraş, yok olan tarihsel kalıntılar arasında dünyanın en uzun suyolunun üçte birinin de artık yok olduğunu söyledi. Allianoi’de ayrıca iki Roma köprüsü, bir kilise, bir sinagog, bir hamam, bir çeşme yapısı, Anadolu’da hiç benzeri olmayan bir kült yapısı, bir balık üretme havuzu, çok sayıda konaklama yapısı ve yol döşemeleri bulunuyordu.
Bugün Bergama Müzesi’nde Nyphe heykeli dışında, sergilenmeyip depolara yerleştirilen, aralarında tıbbın ve sağlığın tanrısı Asklapios’un başlarının da bulunduğu 40 kadar heykeltıraşlık eseri, çok sayıda tıp ve eczacılık aleti, 400 kadar kandil, bir o kadar cam eser, 11 bin kadar eski para ve yüzlerce seramik kap yer alıyor. Tüm bulgular bu yerin Antik kaynaklarda adı geçen Bergama yakınlarındaki Allianoi adlı sağlık merkezi olduğunu kanıtlıyor.
Dr. Yaraş konferansında özetle şunları söyledi: “1998 yılında başlatılan kazılar sırasında bu eşsiz sağlık merkezini ziyaret etmek isteyenler için hazırlanan yön tabelaları sürekli söküldü ya da tahrip edildi. Hazırlanan çok sayıda yerli ve yabancı gezi rehberinde yer alan Allianoi artık yok. Başta DSİ olmak üzere bazı kurumlar böyle bir yeri adeta yeryüzünden ve belleklerden silmek için birbirleriyle yarıştı. Buna karşılık Türkiye’de arkeolojik bir kazı alanı için ilk kez toplumsal bir hareket oluştu; 45 bin imza toplandı, bazı sendikaların ve siyasi partilerin desteği sağlandı, Avrupa Birliği Allianoi’nin kurtarılması için karar çıkardı, devlet yetkililerimize mektuplar yazıldı…
Ancak sonuç başarısız oldu, kazı bütçesinden fazla bir ödenek harcanarak Antik kalıntıların üzeri örtüldü ve Allianoi yok edildi. Üstelik kalıntıları örtmek için kullanılan kum yakındaki bir birinci derece sit alanından getirildi. 2006’dan itibaren şahsen benim arkeolojik kazı alanına girmem yasaklandı, buna karşın Allianoi’de her türlü defineci kazısı yapıldı. Tarkan ve Sezen Aksu’nun da aralarında bulunduğu çok sayıda sanatçı Allianoi’ye destek verdi, Bakanlar Kurulu ikiye bölündü. Yine de antik duvarların üzerine beton döküldü ve kazı alanları kumla dolduruldu. Kazılar sırasında açılan 17 davayı kazandım, ancak bunlar da yapılan itirazlar nedeniyle referandumdan sonraki süreçte aleyhime dönmeye başladı.
Bugün Türkiye’de duble yollarla, barajlarla ve HES’lerle ne gibi kültürel ve doğal varlık yok edildi ve ediliyor bilemiyoruz. Ama Allianoi’nin böyle bile isteye yok edilmesinin nedenleri üzerinde çok düşündük. Sulama için yapıldığı söylenen barajın başka amaçlara göre planlandığı anlaşılıyor. Zira barajın sulama kanalları inşa edilmedi. Ayrıca yeraltı suları çekildiğinden bölgede artık tarım yapılamıyor. Çifti zor durumda bırakıldı. Biz bu barajın önümüzdeki dönemde bölgede açılacak altın madenlerinin su gereksinimini karşılamak amacıyla inşa edildiğinden kuşkulanıyoruz.”
Fotoğraf: İsmail Şahinbaş
Kategori: GÜNDEM
